Zomerblog No. 4 van 6 – Abstract

In het alledaagse leven denken we volgens de filosoof Hegel (*) abstract. Ik vind dit een grappige gedachte. Abstract denken is immers toch voorbehouden aan de intelligente mensen, de visionairs die de werkelijkheid in al haar complexiteit begrijpelijk kunnen maken? Ik kijk links en rechts op het strand, allemaal abstracte denkers die nu toevallig vanwege de hitte even een tukje doen of een biertje drinken. Ik ben in goed gezelschap.

Jammer dat het dan toch even anders blijkt te zijn. Onder abstract denken verstaat Hegel namelijk eenzijdig denken. En op de vraag: “wie denkt abstract?”, antwoordt hij: “de onontwikkelde mens, niet de ontwikkelde”.

Abstract is afgeleid van het Latijnse abstrahere wat wegtrekken, afhouden van of meeslepen betekent.  Abstract betekent dat je iets wegneemt door je te focussen op één aspect of invalshoek. Hegel noemt het voorbeeld van een moordenaar die door het volk alleen gezien wordt als een moordenaar. Dit is een abstracte gedachte. Alle andere menselijke aspecten van de moordenaar zijn weggenomen.

In plaats van abstract en eenzijdig denken, kun je ook concreet en veelzijdig denken. Concreet denken betekent de complexiteit van de werkelijkheid weergeven met oog voor alle verscheidenheid en onderlinge tegenstrijdigheden. Concreet is afgeleid van het Latijn en betekent samengroeien, verdichting, in elkaar vergroeid. Dit is het denken van de ontwikkelde mens. Concreet denken betekent alle menselijke aspecten van de moordenaar in ogenschouw nemen.

In mijn werk als Business Transformatie Consultant bij Adviesgroep Novius moet zowel ruimte zijn voor abstractie als concreetheid.
Om bijvoorbeeld een digitale bedrijfsstrategie uit te werken naar benodigde activiteiten kijken we naar 4 belangrijke bedrijfsaspecten: klanten, proces en organisatie en IT.  De bedrijfsaspecten zijn onderling verbonden. Alleen door te kijken naar de samenhang kunnen we de beoogde verandering concretiseren.

We doen dit door op basis van de strategische doelen uitgangspunten te formuleren en ontwerpen te maken van de gewenste situatie.

In deze stappen worden keuzes gemaakt ten aanzien van perspectief en invalshoek. Wat laten we weg? Waar moeten we later nog op terugkomen? Zowel in de filosofie als in de bedrijfskunde zijn nog geen woorden gevonden waarin de gehele complexe werkelijkheid uitgedrukt kan worden. We zijn gebonden aan architecturen, blauwdrukken die we in een proces van ontwerpen en ontwikkelen tot stand laten komen.  We maken gebruik van abstracties om stapje voor stapje meer concreet te kunnen worden. Van groot belang hierbij is dat we ons realiseren dat de blauwdruk niet de gehele werkelijkheid omvat. We zouden niet weten waar te beginnen en te stoppen.
Maar hoe kunnen we voorkomen dat we een zinloze exercitie uitvoeren? Hoe kennen we de consequenties van onze abstracties, van het weglaten?

We kunnen vanuit het ballonvaardersperspectief kijken naar een verandervraagstuk. Wat zien we op afstand? Soms is wat we niet zien nog belangrijker.
Onderstaand is duidelijk dat er een bedrijfsaspect geheel buiten beschouwing is gelaten. Vanuit de ballon zien we abstract de grote lijnen maar de veranderopdracht kan niet gemanaged worden vanuit de ballon.

Het teweegbrengen van verandering kan volgens de organisatiedynamica van Thijs Homan alleen concreet vanuit het organisatielandschapsperspectief; hoe veranderen wij? Vanuit dit perspectief bestaat de organisatie uit meerdere werkelijkheden die met elkaar zijn verbonden en een natuurlijke veranderdynamiek kennen. Een organisatie is polyvocaal. Deze meerstemmigheid moet gehoord worden en nemen wij dus ook mee in onze aanpak bij verandervraagstukken.

Concrete aanbevelingen 😉

  1. Zorg voor de concrete verbinding tussen alle bedrijfsaspecten middels het Novius raamwerk en denk na over de consequenties van abstractie.
  2. Lees Thijs Homan en zijn visie op veranderen; hoe om te gaan met polyvocaliteit?
  3. Omarm de meerstemmingheid (polyvocaliteit) en de meerzijdigheid (concreetheid)

(*) G.W.F. Hegel (1770-1831), geschrift ‘Wie denkt abstract’.
(**) Thijs Homan, Organisatiedynamica, Theorie en praktijk van organisatieverandering, 2005.

Carola Voogd, Senior Business Consultant bij Adviesgroep Novius

Voor meer informatie over genoemde onderwerpen of over Business Transformatie Planning kun je contact met mij opnemen via: cvoogd@novius.nl of via 06 51 89 65 74. Of anders via het secretariaat van Novius via: 0343 76 00 76.

Zomerblog No. 3 van 6 – Luisteren
Zomerblog No. 5 van 6 – Veranderruimte

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.
Je moet de voorwaarden accepteren voordat je het bericht kunt verzenden.

Menu