Stappenplan voor een duurzame digitale strategie voor mijn organisatie

Het lijkt zo gemakkelijk, maar de praktijk is weerbarstig. Een ‘Sustainable Digital Strategy’ voor een bedrijf neerzetten is niet eenvoudig: innovatie funnels worden ingezet als middel zonder duidelijk doel, legacy blijkt moeilijk in te passen en de aansluiting met de business strategie is vaak lastig. Toch worden zelfs ongenaakbare organisaties overrompeld of opgegeten als ze niet tijdig in actie komen.

Nieuwe business modellen overrompelen bestaande bedrijven met goedkopere en betere dienstverlening. Jonge ambitieuze professionals bedenken nieuwe producten en nieuwe businessmodellen voor bestaande en nieuwe markten. Om te overleven is innovatie een ‘must’ voor bedrijven met klassieke business modellen. Echter wat historisch is gegroeid, wordt vaak ook hysterisch vastgehouden. Nieuwe markttoetreders worden namelijk niet beperkt door jarenlange investeringen en gevestigde belangen.

Digitale middelen maken nieuwe  business modellen mogelijk. Om mee te varen in die stroomversnelling van digitalisering, is het voor jouw organisatie van cruciaal belang om strategische keuzes te maken. Keuzes over de inzet van digitale middelen om groei en verandering door te voeren, om het bestaansrecht van je organisatie mee te laten groeien met de tijd en om de uitdaging aan te gaan met nieuwe (disruptieve) spelers in de markt. Het afwegen van digitale kansen, passend bij het toekomstbeeld van je organisatie, worden beschreven in een digitale strategie.

Wat is een digitale strategie eigenlijk?

Digitalisering is een onderwerp waar je snel in verdwaald kunt raken. Dat is ook niet gek, want de potentie van digitalisering zijn ook voor jouw organisatie eindeloos. Denk aan de toepassing van artificial intelligence in bedrijfsprocessen of het opzetten van één of meerdere digital twins. Het toepassen van digitale middelen leidt logischerwijs ook tot een brei aan haken en ogen, zoals competentieontwikkeling, datamanagement en alles wat bij de ‘digitale golf’ van jouw organisatie hoort (Beijen, 2020). Kortom er zijn veel uiteenlopende definities te vinden. Daarom beperken we ons in deze blogreeks tot wat wij verstaan onder digitale strategie.

De digitale strategie staat nooit los van de bedrijfsstrategie, maar is er onderdeel van. De keuze om digitale middelen in te zetten is altijd te herleiden naar een of meerdere bedrijfsdoelstellingen. Naarmate deze digitale middelen een meer dominante rol gaan spelen in het business model, kan een business strategie ‘opgeslokt’ worden door een digitale strategie. Dit zie je bijvoorbeeld bij organisaties met een digitaal bestaansrecht, waar ‘digitaal’ de boventoon voert bij productontwikkeling, zoals muziek streaming service provider Spotify. In zo’n situatie zijn doelstellingen van de business strategie vaak volledig ingebed in de digitale strategie. Digitale strategieontwikkeling is gedreven vanuit de toegevoegde waarde die digitale middelen bieden aan de eindgebruiker. Die waarde gedrevenheid zien we ook terug bij bekende ‘disruptors’ zoals Uber of AirBnB, maar net zo goed bij bedrijven met een lange historie zoals het bedrijf Kaeser: een producent van luchtcompressoren. We gebruiken in onze blogs de ontwikkelingen van Kaeser van analoog tot digitaal bedrijf.

Kaeser is een Duitse producent die al decennialang compressoren van hoge kwaliteit levert. Tegenwoordig biedt Kaeser ook ‘perslucht ontzorging’ aan, waarbij de klant alleen betaalt voor het afgenomen aantal kubieke meter perslucht. Dit is vooral interessant voor klanten die te weinig perslucht gebruiken om een dure Kaeser-machine aan te schaffen of bedrijven die een fluctuerende vraag naar perslucht kennen. Maar dit andere business model biedt ook andere mogelijkheden: namelijk de toepassing van nieuwe slimme sensoren om preventief onderhoud te kunnen plegen en de kosten van defecte compressoren te beperken. De doelen van Kaeser zijn: blijvende innovatie, vasthouden van de “Duitse kwaliteit” en het veroveren van andere marktsegmenten.

Een digitale strategie is nog geen duurzame digitale strategie

We hebben een “cookbook for chefs” ontwikkeld waarin stapsgewijs een duurzame digitale strategie kan worden opgezet en onderhouden. De ingrediënten liggen er; de chef kan er wat moois van mak en. Samen met de klant bepalen we welke modules moeten worden ingezet om te komen tot een duurzame en realiseerbare digitale strategie. De geoefende lezer zal de SWOT benadering in een wat ander jasje zien terugkomen.

  1. Module Awareness

Allereerst bekijken we het digitale speelveld op een speelse manier. Weet je als organisatie al voldoende wat er allemaal mogelijk is en waar rekening mee kan en moet gehouden gaan worden? In welke patronen moet je de markt en technologie om je heen gaan bekijken op kansen en bedreigingen?

Instrument: Battle of Disruption (Game)

  1. Module Fitness

Vervolgens peilen we de digitale fitheid van de organisatie. Is jouw organisatie klaar voor haar digitale ambities? Welke sterkten en zwakten kent de organisatie? In welke fase van digitale volwassenheid bevindt zich het bedrijf? Waar moeten we de nadruk op leggen om het gewenste fitheidsniveau te behalen?
Instrument: (OpenRoads) Maturity Scan Digital Fitness.

  1. Module Opportunities

Parallel aan het peilen van de digitale fitheid, onderzoeken we mogelijke nieuwe businessmodellen en specifieke oplossingsrichtingen die voor de organisatie van strategisch belang kunnen zijn. Welke zijn juridisch, ethisch, financieel en technisch interessant?
Instrument: Opportunity Scan/ Technology Radars.

  1. Module Feasibility

Nu we weten waar je organisatie staat (fitness) en welke kansen er spelen (opportunities) kunnen we deze kansen gaan toetsen op technische en commerciële haalbaarheid. Zijn alle digitale oplossingen en business modellen die jouw organisatie overweegt te gaan implementeren al voldoende uitgewerkt, beproefd en ervaren? Weet je voldoende zeker dat hiermee de strategische doelen behaald gaan worden, wat de financiële, technologische en operationele impact hiervan zal zijn op de organisatie en of de overwogen oplossingsrichtingen realistisch en haalbaar zijn?
Instrument: Design Thinking, Proof of Concepts, uitwerking lokeenden/ mockups, …

  1. Module Sustainable Digital Strategy

Deze blog is het begin van een reeks waarin we antwoord geven op praktische vragen rondom het digitaliseringvraagstuk. Blijven hangen in theorie en concepten is gemakkelijk, maar hoe te komen tot een uitvoerbare en duurzame digitale strategie blijft vaak onduidelijk. Om hier antwoord op te geven lichten we elke module toe in een aparte blog. Telkens behandelen we eerst het theoretische fundament van de module. Vervolgens demonstreren we hoe je het zelf toe kan passen in de vorm van een casus.

Wil je nu al meer weten of heb je een aanvulling? Aarzel niet en stuur een berichtje naar sds@novius.nl.

Auteurs: Coen Scheffers, Frank Leevendig

Co-auteurs/- reviewers: Hans Tönissen, Kas Brooijmans, Roos Tigchelaar, Gijs Briët

Menu