Het verdienmodel achter een platform

In de afgelopen twee blogs (‘De overgang naar een digitaal platform’ en ‘Een digitaal platform als businessmodel’) ben je door ons meegenomen in de wereld van platformen en hoe een organisatie in staat wordt gesteld om hiermee te gaan werken. Uiteindelijk wil elke organisatie succesvol zijn. Om een economisch succesvol platform te creëren moeten er natuurlijk ook inkomsten gegenereerd worden. Dit kan op verschillende manieren. Dat er verdienmodellen achter een platform zitten is geen onbekend fenomeen, maar welke precies is wellicht niet bij iedereen bekend. In deze blog gaan wij hier dieper op in.

Welke economische verdienmodellen kent een platform?

Er zijn verschillende mogelijkheden om waarde uit een platform te halen. Om een indruk te geven van de mogelijkheden noemen we hieronder de meest voorkomende verdienmodellen die op het moment gebruikt worden, namelijk:

  1. Freemium model.
  2. Data als verdienmodel.
  3. Commissie op een (online) marktplaats.

1. Freemium model
Een van de meest bekende vormen is het freemium model (zie figuur 1). Bij het freemium-verdienmodel krijgen gebruikers van het platform gratis toegang tot de basisfunctionaliteiten, maar moeten ze betalen om toegang te krijgen tot de geavanceerde extra functionaliteiten. Een belangrijke eigenschap van het freemium verdienmodel is dat het een laagdrempelige manier is om met het platform kennis te maken. Dit uit zich in veel gebruikers met gratis toegang. Om het freemium verdienmodel succesvol te implementeren moet er een goede balans gevonden worden tussen de gratis en de betaalde functionaliteiten. De gratis functionaliteiten moeten genoeg te bieden hebben om nieuwe bezoekers aan te trekken. De premium functionaliteiten moeten genoeg extra waarde opleveren om gratis gebruikers over de drempel te trekken betalende gebruikers te worden.

Een van de bekendste voorbeelden van een freemium verdienmodel achter een platform is Spotify. Gebruikers kunnen gratis muziek luisteren in ruil voor reclame die elke 30 minuten wordt afgespeeld. Gebruikers die geen reclame en daarnaast extra functionaliteiten willen hebben (bijvoorbeeld: Apple Carplay, offline luisteren van muziek, betere kwaliteit), kunnen tegen betaling hun freemium-account omzetten naar een premium-account. Bij Spotify is te zien dat de gratis basis functionaliteiten genoeg nieuwe gebruikers aantrekken, zodat er veel gebruikers zijn op het platform. Daarnaast zijn de betaalde functionaliteiten aantrekkelijk genoeg, waardoor toch veel gebruikers overgaan naar een premium account. Hierdoor ontstaat de combinatie van zowel het freemium als het premium verdienmodel. Een ander voorbeeld dat in tijden van corona en thuiswerken steeds meer in het oog springt is Zoom. Met Zoom maak je gebruik van videobellen met anderen door middel van een link en een code, als je langer dan 40 minuten wilt bellen of meer dan 100 deelnemers hebt moet je een betaald account afnemen.

2: Data als verdienmodel
Een ander verdienmodel voor platformen is het beschikbaar stellen van data voor gebruik door derden. Op een platform worden enorme hoeveelheden data gegeneerd, door bijvoorbeeld de zoektermen, interesses of clicks bij te houden van de gebruikers. Deze (geanonimiseerde) data kan voor andere partijen relevant zijn om specifieker bepaalde doelgroepen te kunnen volgen en hun interesses in kaart te brengen. Daarnaast zorgt de data ook voor het voorspellen van het gedrag van de gebruiker. Bij Spotify gebeurt dit bijvoorbeeld door wekelijkse updates te geven op basis van luistergedrag. De wekelijkse updates uiten zich in nieuwe lijsten, zoals ‘jouw daily mix’ of ‘jouw release radar’ en ‘jouw discover weekly’. De data die op deze manier gegenereerd wordt kan aan partijen die binnen het platform opereren vrij toegankelijk opengesteld worden. Partijen die buiten het platform opereren kunnen alleen toegang krijgen tot deze (geanonimiseerde) data tegen betaling. Op deze wijze worden opbrengsten gecreëerd voor het platform. Wil je weten hoe je als platformorganisatie nog meer waarde kunt creëren met data, bekijk dan ook eens de whitepaper ‘Gaining more business value from your data‘.

3: Commissie op een (online) marktplaats
Een derde manier om opbrengsten te generen met een platform is via een commissie op een (online) marktplaats. Bij een (online) marktplaats krijgt het platform commissie op de verkoop van een product of service tussen de aanbieder en de afnemer, meestal is dit een percentage. Neem bijvoorbeeld Bol.com: Bol.com heeft een platform waar de aanbieder en afnemer elkaar ontmoeten. Als er vervolgens een transactie plaatsvindt dan krijgt Bol.com een percentage van het bedrag dat de afnemer aan de aanbieder betaalt. Opvallend is dat beide partijen, ondanks dat ze enig financieel nadeel ondervinden door dit percentage, wel bij dit platform blijven. Voor de aanbieder is Bol.com namelijk relevant, omdat het een enorm potentieel aan afnemers heeft en gebruiksgemak creëert. Bol.com reduceert namelijk de risico’s voor de aanbieder, denk hierbij bijvoorbeeld aan de verantwoordelijkheid voor het retourneren van producten. Voor de afnemer is Bol.com interessant, omdat er veel aanbieders zijn en dus concurrentie, waardoor producten met scherpe prijzen worden aangeboden.

Een belangrijke kanttekening die we bij de drie genoemde verdienmodellen plaatsen, is dat veel platformen vooral in het begin nog niet winstgevend zijn, maar dit in de toekomst wel kunnen worden. Een platform moet in eerste instantie namelijk veel gebruikers aan zich binden en dat kost tijd. Daarna zal echter een slag moeten worden gemaakt om de waarde van de gebruikers om te zetten naar een financieel gezonde platformorganisatie. Deze slag is best lastig te maken, maar wel relevant omdat het platform anders geen inkomsten genereert waardoor zijn bestaansrecht ophoudt.

In de afgelopen drie blogs hebben wij uitleg gegeven over de betekenis van een platform, de voordelen die een platform kan opleveren, de verschillende fases om als organisatie een platform te worden en de verschillende verdienmodellen achter een platform. Platformen schieten als paddenstoelen uit de grond, kijk maar op het startscherm van je smartphone. Bekende namen zijn Uber, Spotify, Netflix, Bol.com en zo breidt de lijst zich elke dag uit. Bijna 15 jaar geleden kende niemand dergelijke organisaties en nu zijn ze uitgegroeid tot nationale of internationale marktleiders. Maar niet elke platform heeft (al) een winstgevend verdienmodel. Het is van belang om hier doordacht mee aan de slag te gaan en te kijken wat de betekenis kan zijn voor jouw organisatie. Een platform staat niet binnen één dag. Het kost tijd en aandacht om te bouwen, want alleen met een goede basis kan het platform toekomstbestendig en financieel gezond worden en blijven. Al jaren werken wij binnen Adviesgroep Novius met het Business Transformation Framework om de grote opgaves waar organisaties voor staan goed door te vertalen in een veranderagenda. Hierbij helpen wij organisaties om toekomstbestendig te worden en waarde te kunnen blijven creëren. Ben je benieuwd hoe het Novius Business Transformation Framework bij kan dragen jouw organisatie te transformeren naar een platformorganisatie en welke veranderingen daarvoor nodig zijn. Bel of e-mail ons voor een vrijblijvend advies of kijk eens op de site van Adviesgroep Novius om meer te weten te komen over het Business Transformation Framework.

Jessie Schuurman & Niels Nonnekens, Business Consultants bij Adviesgroep Novius

 


Wil je meer informatie over hoe platformgericht werken van toegevoegde waarde kan zijn voor jouw organisatie? Neem dan contact met ons op via jschuurman@novius.nl of nnonnekens@novius.nl. Of anders via het secretariaat van Novius via 0343 – 760076.


De overgang naar een digitaal platform
Deel 1: Van Droom naar Plan

Geef een reactie

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.

Menu