Een digitaal platform als businessmodel

Daar zit je dan, je hebt met vrienden een Uber besteld die je naar de AirBnB brengt waar je tijdens je vakantie in Portugal verblijft. Tijdens de reis luister je gezellig even met de chauffeur naar je favoriete artiest op Spotify. Je twijfelt, moet je niet toch maar een keer naar een concert gaan?

Steeds vaker zie je de verschijning van platformen om je heen zonder dat wij er als mensen bewust mee bezig zijn. In het bovenstaande voorbeeld zie je dit terug: bij het platform van Spotify waar artiesten en luisteraars elkaar ontmoeten, bij Uber waar chauffeurs en reizigers elkaar tegenkomen, bij AirBnB waar huiseigenaren en toeristen elkaar vinden. Dit zijn drie simpele voorbeelden van platformen die zich snel en succesvol bewezen hebben. In deze eerste blog word je meegenomen in wat platformen nou daadwerkelijk zijn en welke voordelen ze bieden. We zien namelijk dat de markt verandert doordat diensten anders toegankelijk worden gemaakt, namelijk door middel van platformen. In onze tweede blog gaan wij wat dieper in op de verschillende vormen van platformen en de verschillende fases voor jouw organisatie om met een platform te werken. In onze derde blog kijken we naar groeimogelijkheden van een platform en verschillende verdienmodellen van platformen.

Wat is een platform?
Een platform is een businessmodel dat waarde creëert door twee ‘groepen’ samen te brengen, meestal zijn dit consumenten en producenten. Hierbij bezit een platform zelf geen eigendommen of bezittingen, maar koppelt vraag en aanbod aan elkaar. Een platform werkt beide kanten op: stijgt het aanbod dan zal dit betekenen dat het voor de vragende kant aantrekkelijker wordt om hier naartoe te komen. Stijgt de vraag dan zal het voor de aanbieders aantrekkelijker worden om gebruik te maken van dit platform. Dit wordt ook wel het netwerk-effect genoemd, waarbij toename van deelnemers (zowel consument als producent) elkaar versterken. Om op het voorbeeld Spotify terug te komen: zijn er meer artiesten die hun muziek beschikbaar stellen om te streamen (= producent), dan betekent dit dat het interessanter wordt voor luisteraars (= consument). Meer luisteraars die naar Spotify komen betekent voor artiesten een interessantere plek om te streamen mbt naamsbekendheid. De vragers en aanbieders beïnvloeden elkaar door het gebruik van een platform. De uitdaging voor platformen is om een goede balans te vinden tussen de twee ‘groepen’, om beide partijen tevreden te houden. In figuur 1 is schematisch de koppeling tussen de twee groepen weergegeven die aanwezig zijn op het platform Spotify.

De groei van (digitale) platformen, zoals Spotify of AirBnB, wijkt af ten opzichte van die van traditionele bedrijven. Als succesvolle digitale platformen groeien gebeurt dit voornamelijk exponentieel en niet lineair. Dit komt voornamelijk omdat traditionele bedrijven meer focussen op de verkoop van producten, waar platformen zich niet op de verkoop van producten richten maar op het aantrekken van meer producenten en consumenten. Dit uit zich in viraliteit, waarbij zeker bij de start de groei van een platform als belangrijkste driver wordt gezien. Bij viraliteit neemt de bekendheid van een platform toe, waardoor het netwerkeffect een spontane groei veroorzaakt (zie voorbeeld spotify luisteraars en artiesten).  Hierbij richten deze platformen zich, naast de ‘same-side’ effecten die voor elk bedrijf gelden, ook op ‘cross-side’ effecten:

  • ‘Same-side effecten’ ontstaan als producenten andere producenten aantrekken en consumenten andere consumenten gaan aantrekken.
  • ‘Cross-side effecten’ ontstaan als nieuwe consumenten nieuwe producenten aantrekken. Hier ontstaat uiteindelijk een sneeuwbaleffect, waarbij als de bal gaat rollen een platform exponentieel groeit.

De voordelen van een platform

Als een platform een groot aantal consumenten en producenten aan zich verbonden heeft zijn er grote successen te behalen. Er zijn een drietal interessante voordelen, een platform:

  • gebruikt resources van buitenaf;
  • kan makkelijker opschalen;
  • kan door gebruik van data beter inspelen op klantbehoeftes.

1. Platformen gebruiken resources van buitenaf

Het gebruik van resources zal waarde toevoegen voor beide groepen (zowel aanbieders als afnemers) op het platform.  Dit betekent dat het platform niet zelf over de resources beschikt en daardoor relatief weinig kosten maakt vergeleken met een traditionele onderneming. De kosten voor het ontwikkelen van de technologie van een platform zijn uiteraard wel significant. Echter, als het platform eenmaal staat, gaat het vooral om het doorontwikkelen en onderhouden ervan; het voortdurend zoeken naar (extra) waarde voor consumenten en producenten.

 2. Platformen kunnen makkelijker opschalen

Het tweede voordeel van een platform is dat deze  niet, zoals vaak bij traditionele organisaties, vast kan komen te zitten in een ‘spaghetti’ landschap, ook wel legacy genoemd. Een platformmodel richt zich bij de start al op schaalbare en toekomstvaste IT-architectuur en -oplossing. Hierdoor kan een platform sneller opschalen en wordt er wel legacy gecreëerd, maar kan dit sneller vervangen worden. Dit betekent dat de innovatiecyclus korter is bij een platform en er geen monolithische structuren over de jaren heen ontstaan zoals bij traditionele organisaties. Daarnaast focust een platform zich op het binden van consumenten en producenten waardoor het IT-onderdeel hun core business betreft.

3. Platformen kunnen door data beter inspelen op klantbehoeftes

Het derde voordeel van een digitaal platform is dat er veel data gegenereerd wordt over de interactie tussen producent en consument, zoals klantdata, mediadata, navigatie/zoekgedrag en externe data en dat deze data kan worden gedeeld en gebruikt voor analyses en voorspellingen (data analytics / science). De data geeft inzicht  hoe op de behoeftes en wensen van de consumenten en producenten in te spelen. Hetgeen van cruciaal belang is om het platform continu waarde te laten toevoegen voor haar gebruikers.

In deze blog hebben we je meegenomen in de groeiende wereld van platformen. Wat is nu eigenlijk een platform en wat zijn de voordelen van platformen. Uber, Airbnb en Spotify zijn de bekende vormen van platformen, maar wat kan een platform nou daadwerkelijk voor jouw organisatie betekenen? Er zijn verschillende soorten platformen en deze zijn op verschillende manieren bruikbaar voor jouw organisatie. Wil je weten hoe? Dat kan je lezen in de volgende blog, waar we handvaten bieden om hiermee aan de slag te gaan. Is jouw organisatie klaar voor de platformisering?

Jessie Schuurman & Niels Nonnekens, Business Consultants bij Adviesgroep Novius

 


Wil je meer informatie over hoe platformgericht werken van toegevoegde waarde kan zijn voor jouw organisatie? Neem dan contact met ons op via jschuurman@novius.nl of nnonnekens@novius.nl. Of anders via het secretariaat van Novius via 0343 – 760076.


De klantfeedbackloop
De overgang naar een digitaal platform

Geef een reactie

Fill out this field
Fill out this field
Geef een geldig e-mailadres op.

Menu